Bir işletmede gündüz yapılan tatbikatın başarılı olması, gece vardiyasının da hazır olduğunu gösterir mi?

Gündüz tatbikatı, gerçekleştirildiği koşullar hakkında bilgi verir. Gece vardiyasında çalışan sayısı, görev dağılımı, teknik destek ve yöneticiye erişim değişebilir. Bu farklılıkların hazırlığa etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Gündüz binada bulunan bir ekip sorumlusu gece vardiyasında olmayabilir. Dış hizmet personeli farklı olabilir. Bazı bölümler kapalı, bazı geçişler farklı kullanımda olabilir. Planın bu koşullarda nasıl işleyeceği görülmelidir.

İSG denetimlerinde önem verdiğim noktalardan biri, kâğıt üzerindeki görevlendirmeyle olay anında gerçekten bulunabilecek kişilerin örtüşmesidir. Planın uygulanabilirliği, vardiyanın gerçek kadrosuyla değerlendirilir.

Bu farkı somutlaştıran bir saha örneği verebilir misiniz?

Temsili bir üretim tesisi düşünelim. Gündüz tatbikatında tahliye tamamlanıyor, çalışanlar toplanma alanına geliyor ve sayım yapılıyor. Rapor olumlu.

Gece vardiyası incelendiğinde ise ziyaretçi ve yüklenici girişlerinin farklı bir defterde tutulduğu görülüyor. Üretim çalışanlarının listesi vardiya amirinde, dış hizmet personelinin bilgisi güvenlikte bulunuyor. Acil durumda bu listeleri kimin birleştireceği belirlenmemiş.

Böyle bir durumda insanlar toplanma alanına ulaşsa bile içeride kimlerin kaldığı konusunda belirsizlik yaşanabilir.

Bu örnek, tahliye süresinin yanında kişi takibinin de değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Tatbikatın kaç dakikada tamamlandığı kadar, herkesin durumunun hangi bilgiyle doğrulandığı önemlidir.

Tatbikatı önceden haber vermeden yapmak daha gerçekçi olmaz mı?

Habersiz yapılması, tek başına daha iyi bir tatbikat olduğu anlamına gelmez. Tatbikatın kendisi çalışanları, ziyaretçileri veya prosesi riske atmamalıdır.

Özellikle tehlikeli proseslerin bulunduğu işletmelerde güvenli duruş, hareket hâlindeki ekipmanlar ve dış ekiplerle iletişim önceden değerlendirilmelidir. Gerçek acil durumla tatbikatın karışmasını önleyecek düzen kurulmalıdır.

Masa başı senaryo çalışmasıyla başlanabilir. Ardından belirli iletişim ve tahliye adımları kontrollü biçimde sınanabilir. Gerçekçilik, işletmenin karar ve iletişim güçlüklerini ortaya çıkarabildiği ölçüde değerlidir.

HSE’nin acil durum rehberi de gece çalışmasının, vardiyaların, hafta sonlarının ve tesisin kapalı olduğu dönemlerin planlamada dikkate alınmasını vurgular. Bu, Türkiye’deki mevzuatın yerine geçen bir düzenleme değil, yararlanılabilecek bir iyi uygulama kaynağıdır.

Denetçi neye bakar?

Önce işletmenin belirlediği acil durumlarla vardiyalardaki faaliyetleri karşılaştırırım. Aynı tehlike gece de mevcut mu? Çalışan sayısının azalması müdahale kapasitesini etkiliyor mu? Planlanan görevlilerin yerine geçecek kişiler tanımlı mı?

Ardından kayıtlarla sahayı birlikte incelerim. Vardiya listeleri, görevlendirmeler, eğitim kayıtları ve tatbikat raporu birbiriyle tutarlı mı? Geçici personel ve yükleniciler hazırlığa dâhil edilmiş mi?

Alarmın ilgili çalışma alanlarında fark edilebilmesi, kaçış yollarının kullanılabilirliği, acil aydınlatmanın kontrol kayıtları ve toplanma alanındaki sayım düzeni de önemlidir. Teknik kontroller yetkili kişilerce, güvenli yöntemlerle yapılmalıdır.

Tatbikatta tespit edilen eksiklerin nasıl kapatıldığına özellikle bakarım. “Personel bilgilendirildi” yazılması, örneğin yanlış telefon numarası veya belirsiz görev dağılımı sorununu gerçekten çözmüş mü?

Denetim bulgusu, uygulanabilir şart ve nesnel kanıtla ilişkilendirilmelidir. Her işletmeye aynı senaryoyu veya aynı süre hedefini dayatmak doğru değildir.

Gündüz ve gece vardiyalarında mutlaka aynı hazırlık mı bulunmalı?

Hazırlık, her vardiyanın risklerini karşılayabilecek yeterlilikte olmalıdır. Bunun her zaman aynı sayıda kişi veya aynı organizasyon biçimi anlamına geldiği söylenemez. Uygulanabilir yasal şartlar da ayrıca karşılanmalıdır.

Önemli olan, görevlerin gerçekçi biçimde yerine getirilebilmesidir. Bir kişiye aynı anda alarm verme, alanı kontrol etme, dış ekipleri karşılama ve sayım yapma görevi verilmişse bu görevlerin birlikte yürütülüp yürütülemeyeceği sorgulanmalıdır.

İsimlerin listede bulunmasıyla görevlerin yapılabilir olması arasında fark vardır.

Danışman görüşü olarak nasıl bir çalışma önerirsiniz?

Vardiyaları yan yana gösteren kısa bir hazırlık tablosuyla başlanabilir. Her vardiya için mevcut çalışanlar, sorumlular, yedekler, dış hizmet personeli ve iletişim kanalları değerlendirilebilir.

Sonra bir senaryo seçilip kararlar adım adım konuşulabilir: Alarmı kim verir? Hangi bilgi kimde bulunur? Dış ekipleri kim karşılar? Eksik kişi bilgisi kime iletilir? Yetkili sorumluya ulaşılamazsa süreç nasıl devam eder?

Bu çalışma bir danışmanlık önerisidir; işletmenin mevzuat ve standart yükümlülüklerinin yerine geçmez.

Tatbikat sonrası raporda da yalnızca katılımcı sayısı ve süre bulunmamalıdır. Geciken kararlar, eksik bilgiler ve uygulanamayan görevler kaydedilmeli; düzeltmeler sorumlularıyla takip edilmelidir.

Yönetimin kendisine sorması gereken en önemli soru nedir?

Şu soruyu öneririm:

Cevabı belirsiz kalan görevler, bir sonraki hazırlık çalışmasının önceliğini gösterir.