Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği 24 Eylül 2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Düzenleme, 2/7/2025 tarihli ve 7552 sayılı İklim Kanununun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine dayanıyor.

Yönetmelik, hangi ekonomik faaliyetin “çevresel açıdan sürdürülebilir” sayılacağını tarif eden bir sınıflandırma sistemi kuruyor. Kendi ifadesiyle amacı üç başlıkta toplanıyor: sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle uyumlu faaliyetleri desteklemek, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışını teşvik etmek ve piyasada yeşile boyamayı önlemek.

Haberin asıl can alıcı yeri ise kimin ne zaman rapor vereceği kısmında. Çünkü yükümlülük, çoğu okuyucunun beklediği yerde değil.

Yönetmeliğin 13 üncü maddesi raporlamayı ikiye ayırıyor. Birinci fıkra, Ek-1’deki uygun ekonomik faaliyetlerden en az birini yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler için “raporlama yapabilir” diyor. Yani reel sektör için raporlama gönüllü.

İkinci fıkra ise aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları ve portföy yönetim şirketleri, 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ile 5684 ve 4632 sayılı kanunlar kapsamındaki sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri için “raporlama yapmak zorundadır” diyor. Zorunluluk finansal tarafta.

Ancak bu zorunluluk da hemen başlamıyor. Geçici 1 inci madde, 13 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki finansal kuruluşların 1/1/2029 tarihine kadar taksonomi raporlaması yapmak zorunda olmadığını söylüyor.

Sanayici için kritik hüküm aynı maddenin dördüncü fıkrası: raporlamakla yükümlü finansal kuruluşlar, kendi raporlamalarına konu olabilecek iş ve işlemler bakımından birinci fıkra kapsamındaki kurum, kuruluş ve işletmelerden bu Yönetmelik çerçevesinde raporlama yapmalarını talep edebilir.

Üstüne, 12 nci maddenin üçüncü fıkrası raporlama yapmakla yükümlü finansal kuruluşların kendi göstergelerini hesaplarken birinci fıkra kapsamındaki işletmelerin güncel verilerini ve göstergelerini esas alacağını söylüyor. Tablo şu: mevzuat sanayiciye doğrudan bir yükümlülük yüklemiyor, ama finansal kuruluşun yükümlülüğü sanayiciden veri istemeden karşılanamıyor.

Ek-1’de yer alan bir faaliyeti yürütmek, faaliyeti “uygun” yapıyor; “uyumlu” yapmıyor. 6 ncı madde, uyumlu sayılmak için üç şartın birlikte sağlanmasını istiyor: çevresel hedeflerden en az birine önemli ölçüde katkı sağlamak, başka hiçbir çevresel hedefe önemli zarar vermemek ve asgari sosyal koruma önlemlerine uymak.

7 nci maddedeki çevresel hedefler altı tane: sera gazı emisyonlarının azaltımı, iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü, biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ile restorasyonu.

Katkının da zararsızlığın da ölçüsü, Başkanlığın belirleyeceği teknik tarama kriterleri. Bu kriterler İklim Değişikliği Başkanlığının resmî internet sayfasında yayımlanacak; güncelleme olursa güncel kriterler her yılın 15 Aralık tarihine kadar yayımlanacak ve güncellendiği yılı takip eden yıl itibarıyla geçerli olacak. Yani sistemin ölçüm aleti henüz sahada değil; yönetmelik çerçeveyi kuruyor, kriterleri sonraya bırakıyor.

11 inci maddenin ikinci fıkrasında net bir dışlama var: katı fosil yakıtlar kullanılan üretim faaliyetleri çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyet olarak değerlendirilmeyecek.

Üçüncü şart olan asgari sosyal koruma önlemleri, 10 uncu maddede tanımlanıyor ve içeriği insan kaynakları ile iş sağlığı ve güvenliği masasına değiyor. Madde; Uluslararası Çalışma Örgütünün Çalışma Yaşamında Temel İlkeler ve Haklar Bildirgesinde tanımlanan on temel sözleşmede işaret edilen ilkeleri, İnsan Hakları Evrensel Bildirgesindeki hakları, OECD Çok Uluslu Şirketler Rehberini, Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkelerini ve ulusal çalışma ve sosyal güvenlik mevzuatını sayıyor.

Bunun pratik anlamı şu: bir faaliyetin emisyon tarafı kusursuz olsa bile, çalışma mevzuatı tarafındaki bir uygunsuzluk “uyumlu ekonomik faaliyet” iddiasını tartışmalı hale getirebilir. Yeşil dosya artık yalnız çevre biriminin dosyası değil.

Yönetmeliğin ekinde “Taksonomi Kapsamında Yer Alan Sektör/Faaliyetler” başlıklı 13 sayfalık bir liste var. Liste, faaliyetleri altı çevresel hedefin her biri için ayrı bölümlerde sıralıyor.

Sera gazı azaltımı bölümünde ormancılık, çevre koruma ve restorasyon, imalat ve enerji faaliyetleri yer alıyor. İmalat başlığında yenilenebilir enerji teknolojileri, hidrojen ekipmanları, batarya ve bina enerji verimliliği ekipmanları “kolaylaştırıcı faaliyet” olarak; çimento, alüminyum, demir-çelik, karbon siyahı, soda külü, klor, organik temel kimyasallar, nitrik asit ve birincil formdaki plastikler ise “geçiş faaliyeti” olarak etiketlenmiş.

Döngüsel ekonomi bölümünde plastik ambalaj ürünleri imalatı, elektrikli ve elektronik ekipman imalatı, atık toplama ve geri kazanım faaliyetleri, inşaat ve emlak faaliyetleri, bilgi ve iletişim faaliyetleri ile onarım, yedek parça satışı ve ikinci el ticareti gibi hizmet faaliyetleri sayılıyor. Kirliliğin önlenmesi bölümünde farmasötik ve tıbbi ürün imalatı ile tehlikeli atık ve kirlenmiş saha faaliyetleri; biyoçeşitlilik bölümünde ise habitat koruma ve konaklama faaliyetleri bulunuyor.

Raporlar, ilgili yılın mali tablo döneminin bitimini takip eden altıncı ayın sonunda Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemine yükleniyor; özel hesap dönemi kullanan işletmelerde özel hesap dönemi sonu esas alınıyor. Raporlama, yapıldığı tarihten önceki yıla ait dönemi kapsıyor.

Bir eşik de var: Ek-1 kapsamındaki faaliyetlerden kaynaklanan hasılat, yatırım harcaması veya işletme gideri toplamın %10’unun altında kalıyorsa, ilgili faaliyetin anahtar performans göstergesi raporlamaya dahil edilmeyebiliyor.

20 nci maddenin üçüncü fıkrası ise gönüllü raporlamayı düşünen şirketlerin iki kez okuması gereken hüküm: sisteme yüklenen raporların kamuoyuna açık olması esas. Gönüllü verilen rapor, kurum içi bir çalışma belgesi değil; açıklanan bir beyan.

Yönetmeliğin 23 üncü maddesi, 13 üncü madde gereğince raporlama yapanlardan raporlama için gerekli bildirim, bilgi ve belge verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere 7552 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin altıncı, dokuzuncu ve on birinci fıkraları doğrultusunda idari para cezası uygulanacağını söylüyor.

Kanunun 14 üncü maddesinin altıncı fıkrası, bilgi, belge ve veri verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen veya yanıltıcı beyanda bulunan gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri için 170.000 Türk lirası idari para cezası öngörüyor. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncelleniyor; 2026 yılı için yayımlanan tarifede 213.333 Türk lirası olarak uygulanıyor.

Dokuzuncu fıkra, cezanın tebliğinden itibaren üç yıl içindeki birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verileceğini söylüyor. On birinci fıkra ise her bir fiil için üst sınır koyuyor: kanun metninde 50.000.000 Türk lirası, 2026 tarifesinde 62.745.000 Türk lirası.

Bu, yönetmeliğin “yeşile boyama” tanımıyla birlikte okunduğunda anlam kazanıyor. 4 üncü madde yeşile boyamayı, çevresel hedeflere önemli katkı sağlandığı ve zarar verilmediği algısını yaratmak için halkla ilişkiler, finansman, reklamcılık ya da pazarlama yöntemlerinin aldatıcı şekilde kullanılması olarak tanımlıyor.

Yürütücü İklim Değişikliği Başkanlığı. Teknik tarama kriterlerini belirleme, geliştirme ve yayımlama süreci Başkanlıkta. Yanında on beş üyeli bir Türkiye Yeşil Taksonomisi Komitesi var; üyeler arasında Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da bulunuyor.

Finansal kuruluşların raporlama usul ve esasları ise ilgisine göre Sermaye Piyasası Kurulu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu ve Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından ayrı ayrı belirlenecek. Doğrulamaya ilişkin usul ve esaslar da Başkanlığa bırakılmış.

Kısacası çerçeve kuruldu, ölçü aletleri ve saha kılavuzları henüz yazılmadı. Takip edilecek üç şey var: teknik tarama kriterlerinin yayımlanması, Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sisteminin açılması ve doğrulama usullerinin belirlenmesi.